නාග රාජ­යකු ගෙම්බන්ට පැරදුණු පාණදුරේ ජයබිම පින්බිමක් වූ හැටි | සිළුමිණ

නාග රාජ­යකු ගෙම්බන්ට පැරදුණු පාණදුරේ ජයබිම පින්බිමක් වූ හැටි

දෛව­යට අනුව හමු­වෙන ජය­භූ­මි­යක් මුල් කර­ගෙන කට­යුතු කරන පුද්ග­ල­යාට එය සිය ජීවි­තයේ නියත ජය­ග්‍ර­හ­ණය ලැබීමේ වාසනා භූමිය ලෙස ගණන් ගැනී­මට හැකි වෙයි. පසු කලෙක එම චරි­තය පෝෂ­ණය වන්නේ ද, ප්‍රකට වන්නේද එම ජය­බිම මූලික කර­ගෙ­නය. මහා­නාම හිමි­යන් විසින් මහා­වං­සයේ පුස්කොළ පත් ඉරු ගණ­නා­වක් වෙන් කර­ග­නි­මින් දක්වා ලන දුටු­ගැ­මුණු චරි­තයේ ශ්‍රේෂ්ඨ ජය­ග්‍ර­හ­ණ­ය­ටද ජය­භූ­මි­යක් මුල් වූ බව වැඩි දෙනා නොදන්නා අප්‍ර­කට කතා­වක් ඇත. එය මෙසේය.

රට නිද­හස් කර ගැනී­මට සහාය වෙනු පිණිස රැස් කරන ලද දශ මහා යෝධ­ය­න්ගෙන් යුතු වූ මහා සේනා­වද ‍රැගෙන දුටු­ගැ­මුණු කුමා­රයා අනු­රා­ධ­පු­රය බලා ගමන් කර­මින් සිටි­යේය. තම මෑණි­යන් වූ විහාර මහා දේවි­යද මහා සංඝ­ර­ත්නය ද පෙර­මුණේ රඳ­වා­ගෙන එහි යමින් සිටි­යදී ඉදි­රියේ වන සතුන් දෙදෙ­නෙ­කුගේ ක්‍රියා­වක් ඔවු­නට දක්නට ලැබිණි. අහිං­සක හාවකු හඹා එන හැඩි දැඩි නරි­ය­කුගේ දර්ශ­න­යකි. මුලින්ම සිටි කුමා­ර­යා­ණන් ඇතුළු පිරි­සට එම දර්ශ­නය ඉතාම පැහැ­දි­ලිව දැක­ගත හැකි විය. පණ බයෙන් දිව ආ හාවා එක් තැනක බිම් කඩෙක නතර වී ආපසු හැරී දෙප­යින් නැඟී සිට තමන් බිලි ගන්නට දිව එමින් සිටි නරියා දෙස බැලීය.

තමන්ට කළ හදිසි අභි­යෝ­ග­යක් වැනි එ් දර්ශ­නය දුටු නරියා කළේ එතැ­නම නතර වීමය. නත­රව සුළු වේලා­වක් හාවා දෙස බලා සිටි නරියා දෙවන මොහො­තේදී කළේ ආපසු හැරී පණ එපා කියා දිවී­මය. එය දුටු පිරිස එතැන නතර වූයේ ඉබේ­ටම වාගේය. එයින් තම සිතට අමුතු ආවේ­ග­යක් ඇති වූ බව කුමා­ර­යා­ණන්ට මනා ලෙස හැඟිණි.

“හාමු­දු­රු­වනේ, මේ වන සතුන් දෙදෙනා අපට මෙතැ­නදී පෙන්නා සිටියේ හොඳ පෙර නිමි­ත්තක්. පරම සතුරු වූ නරි­යා­ගෙන් පණ බේරා­ග­න්නට දුව­ගිය මේ අස­රණ හාවා බිම් කඩ­කට පැමිණ නත­රව ආපසු හැරී බැලුවේ මේ බිම තමන්ට ජය භූමි­යක් - අභය භූමි­යක් වූ නිසයි. ඒ නිසාම තමා බල­ගතු නරියා මේ අහිං­සක හාවාගේ බැල්මට බිය වෙලා ආපසු පණ බේරා­ගෙන පලා ගියේ. මම හිත­නවා ඒ අර්ථ­යෙන්ම මේ බිම අපට ද ජය­භූ­මි­යක් වෙයි කියලා. ඒ නිසා මා මේ බිම අපේ සටනේ මුල් කඳ­වුර පිහි­ටුවා ගන්නට සුදු­සුයි කියලා” යනු­වෙන් දුටු­ගැ­මුණු කුමා­ර­යාණෝ පැව­සූහ.

පර­ස­තුරු එළාර රජු පරා­ජය කර ලංකාව එක් සේසත් කර­ගැ­නීමේ මූලික පිය­වර ලෙස ‘විජි­ත­පුර” බළ­කො­ටුව ඉදි වූයේ එසේ එදා ප්‍රබල හතුරා පරා­ජ­යට පත් කර­ල­න්නට සමත් වූ හාවාගේ ජය­ග්‍ර­හ­ණය ද මුල් කර­ගෙ­නය.

ඉන් පසුව මාස ගණ­නක් තිස්සේ සිදු වූ යුද්ධ­යේදී එම මූලික බිමේ සාර්ථ­ක­ත්වය මනා ලෙස කැපී පෙනිණි. සියලු ‍දමිළ බළ­කොටු ජය­ගෙන දමිළ සේනාව යටත් කර­ගෙන අන්තිම සටන එළාර රජු හා තමන්ට ද්වන්දව සට­නක් ලෙස කළ යුතු යැයි ද එයට කිසි ලෙස­කින් හෝ වෙනත් කෙනෙකු සහ­භාගි නොවිය යුතුය යැයිද දුටු­ගැ­මුණු කුමා­රයා ප්‍රසි­ද්ධි­යේම කියා සිටි­යේද මෙහි­දීය. පර්වත හස්ති රාජයා පිට නැඟී තමන්ට මුහුණ දෙන්නට පැමිණි සතුරු එළාර රජු තමන් ඉලක්ක කර­ගෙන එවූ තෝමර පහර වළ­ක්වා­ගෙන තමන් විසින් කල්යල් බලා කණ්ඩුල ඇතා පිට සිට යවන ලද තෝමර පහර සමඟ තම ඇතා ලවා පර්වත හස්ති­යාට දෙන ලද දළ පහ­රෙන්ද එළා­ර­යන් පර­ලොව යව­න්නට සමත් වූ බව ද කාටත් දැක­ගත හැකි විය.

එතැන් සිට ලංකාව එක් සේසත් කළ දුටු­ගැ­මුණු මහ­ර­ජ­තුමා‍ණෝ මෙසේ තම ප්‍රධාන ප්‍රති­වා­දියා මිය­ගිය තැනම චිත­ක­යක් බඳවා ආදා­හ­නය කර එතැ­නට එම අළු නිද­හස් කර “එළාර සෑය” බැඳ­වූහ. එතැන් සිට එතැන පසු කර යන්නන් එළාර සොහො­නට ගරු කර යා යුතු බවට ද නීති­යක් පැණ­වූහ.

දුටු­ගැ­මුණු මහ රජ­තු­මාට එසේ සිය ජය­ග්‍ර­හ­ණ­යට ජය­භූ­මි­යක් වූ විජි­ත­පු­රය බිම්කඩ පිළි­බඳ වූ එම පුවත හෙළි කර­න්නට අප අද­හස් කළේ මෑත යුගයේ අපේ ඉති­හා­සයේ එවැනි ජය­භූ­මි­යක් පිළි­බඳ සිද්ධි­යක් ද මතු කිරීමේ බලා­පො­රො­ත්තුව ඇති­වය.

ඉංග්‍රීසි පාල­ක­ය­න්ගෙන් නිද­හස ලබා­ගැ­නීමේ ප්‍රාර්ථනා ඇතිව සිටි අපේ පැවිදි ගිහි නාය­ක­යන් වෙත ද එසේ “ජය­භූ­මි­යක්” මතු වූ පුව­තක් ලියා දැක්විය හැකිය. පාණ­දුර ගම් පියසේ ඓති­හා­සි­කව සිදු වූ සත්‍ය සිද්ධි­දා­ම­ය­කට සත්ත්ව කොට්ඨාස දෙකක් මුල් වී ක්‍රියා කළ අන්දම පිළි­බඳ පුව­තක් වෙයි.

ශත­වර්ෂ දෙක­කට ද පෙර දැන් පාණ­දුරේ රන්කොත් විහා­රය පව­තින ස්ථානය තිබුණේ මහා ගල් කන්දකි. ඉංග්‍රීසි පාලන සමයේ ගාලු පාර සෑදීම සඳහා උප­යෝගී කර ගන්නා ලද්දේ ඒ ගල් කන්දෙන් කඩා ගන්නා ලද කළු­ගල්ය. එසේ කම්ක­රු­වන් ගල් කඩා ගනිද්දී එක් කොට­සක තැනක් හාරා එහි වළක් බවට පත්ව තිබෙනු දක්නට ලැබිණි. එහි වැඩ නිමා වීමෙන් පසු එම වළේ වැස්සෙන් වතුර පිරී එයට ගෙම්බන් සිය ගණ­නක් එක් රොක් වී සිටිනු දැකිය හැකි විය. සම­හර අව­ස්ථා­වල එහි රැඳී සිටින ගෙම්බන් එක්ව­රම හඬවා නඟන ගෙඹි නාදය අස­න්නට අහල පහල අය එක් රොක් වන අව­ස්ථාද වෙයි. සම­හ­ර­විට ඒ ගෙඹි­හඬ අස­න්නන්ගේ විනෝ­දය පිණි­සද හේතු විය. මේ පොඩි වළ අඩි හත­රක් පමණ ගැඹු­රට ද එහි ජලය අඩි එක­හ­මා­රක් පම­ණට ද වූ හෙයින් ගෙඹි පිරි­සට මහා විලක් හා සමාන විය.

එක් දිනක සවස් යාමයේ අස­න්නට ලැබුණේ එක් හඬක් නොව සත්ත්ව වර්ග දෙක­කම හඬ අදෝ­නා­වක් ලෙසින් නික්මෙන බවය. ඒ ඇසූ අහල පහල අය එක් රැස්වී ගල්වළ තුළට එබී බැලූ විට දක්නට ලැබුණේ විශාල නාග­යකු එම වළට පැන ගෙම්බන් ගිලි­මින් සිටින බවය. මේ රුදුරු සතු­රාගේ ග්‍රහ­ණ­යෙන් විප­තට පත් ගෙම්බන් කළේ තම දිවි පර­දු­වට තබා හැකි හෑම අයු­ර­කින්ම නාග රාජ­යාගේ සිරුර හැපී­මය. තමන් එසේ කරනා ලද වික්‍ර­ම­යෙන් බඩද බර වී තිබි­යදී එම ගෙඹි පිරිස ඉහින් කණින් යමින් අහු­වෙන අහු­වෙන තැන් හපා කෑම නිසා බල­වත් සේ වෙහෙ­සට පත් නාගා­රා­ජ­යාට එම මහ වළෙන් ගොඩ වී යෑමට ඉඩ­කඩ ලැබුණේ නැත. නාග­රා­ජයා උත්සහා කළේ කෙසේ හෝ මේ ගෙඹි පිරිස අත­රින් සිය පණ බේරා­ගෙන වතුර වළෙන් ගොඩට පැන ගැනී­ම­ටය. එහෙත් එයට ඉඩක් ලැබෙන බවක් නම් නොපෙනේ.

නාග­යාද කෑ ගස­න්නට විය. අහල පහල අයට සත්ත්ව වර්ග දෙක­කම අඳෝනා ඇසුණේ එහෙ­යිනි. අවට සිටි­ය­වුන් වළට එබී බලන විට ගෙම්බන්ගේ දත් පහ­ර­ව­ලින් තුවාල ලද නාග රාජ­යාගේ ඇ‍ඟේ කොට­ස්ව­ලින් ලේ ගල­මින් තිබෙනු දැකිය හැකි විය.

එසේ තමන් ග්‍රහ­ණය කර ගැනී­මට පැමිණි සතුරා අබි­බවා සාර්ථක සටන් ප්‍රය­න්න­යක යෙදුණු ගෙඹි හමු­දාවේ අඬ­හැ­රය නොන­ව­ත්වාම පැව­තිණි. කෙමෙන් අඳුර වැටෙ­න්නට වූ හෙයින් වළ වටා එක් රොක්වී සිටි ගම්මු කෙමෙන් විසිර ගියහ.

පසු දා උදයේ ගල්වළ ළඟට පැමි­ණි­ය­වුන්ට දකි­න්නට ලැබුණේ ගෙඹි හමු­දාව විසින් ශරී­රයේ බොහෝ තැන් සපා කෑම නිසා අස­රණ තත්ත්ව­යට පත් නාග­රා­ජයා ගල්ව­ළේම අව­සන් හුස්ම හෙළා ඇති බවය. සතුරා විනාශ කර ජය­පැන් පානය කරනු ලීලා­වෙන් ගෙම්බන් නාග මළ සිරුර මතට නැඟ සිටිනා ආකා­රය. එය දුටු ගම්මු විස්ම­යට පත් වූහ.

“මේ සිද්ධිය සුළු­පටු එකක් නොවෙයි. මේ තරම් බල­වත් නාග රාජ­යකු ගෙඹි හමු­දා­වක් එකතු වෙලා විනාශ කර දැමීම නිසා මේ භූමිය ජය භූමි­යක් වශ­යෙන් ගණන් ගත හැකියි. පුංචි පහේ එවුන් පිරි­සක් විසින් බල­වත් හතු­රකු විනාශ කිරීම වැද­ගත් කරු­ණක්. එම නිසා මේ භූමිය විහා­ර­ස්ථා­න­යක් ඉදි කිරී­මට සුදුසු යැයි එක්තරා වැඩි­හි­ටි­යෙකු කිය­නවා ඇසු­ණෙන් එය බොහෝ දෙනෙ­කුගේ සැල­කි­ල්ලට ද ලක් විය. පසුව නාග මළ­සි­රුර ආදා­හ­නය කරන ලද අතර ගෙම්බන් වෙනත් දිය වළ­කට ගෙන­ගොස් දමා එම වළ වසා දමනු ලැබීය.

පොන­හැ­න­ස්න­දිගේ පර­පුරේ, රුද්‍රිගු පර­පුරේ, දියෙස් පර­පුරේ හා පීරිස් පර­පුරේ ආදී වශ­යෙන් පර­ම්පරා ගණ­නක වැඩි­හි­ටි­යන්ද තරු­ණ­යන් ද මෙහි සිටි අතර ඔවුන් හැම කෙනෙ­කු­ගේම සිත් සතන්හි මෙහි විහා­ර­ස්ථා­න­යක් ඉදි කිරීම ගැන අද­හස මුල් බැස ගත් බව පෙනිණි. පාණ­දුර ප්‍රදේ­ශ­ය­ටම තිබුණ පැර­ණිම විහා­ර­ස්ථා­නයේ වන්දනා කට­යුතු කිරීම එක් එක් කුල­ව­ලට ලණු ඇඳ වෙන් කිරීම නිසා හට­ගෙන තිබුණු ආරා­වු­ලට විස­ඳු­මක් ලෙස කාටත් වැඳ පුදා ගැනී­මට සුදුසු පොදු විහා­ර­ස්ථා­න­යක් මේ ගල්කන්ද මුල් කර­ගෙන ඇති කර­ගැ­නීමේ වැද­ග­ත්කම ගැන ද කතා­බ­හට ලක් විය.

හැකි ඉක්ම­නින් සියල්ල තීර­ණය කෙරිණි. එසේ ගල් කඩා දැන් සම බිමක්ව තිබෙන එම කොටසේ අවශ්‍ය ගොඩ­නැ­ගි­ල්ලක් ඉදි කිරීම සඳහා ද ලකුණු කෙ‍රිණි. අනෙක් කොට­සට අවශ්‍ය වැලි ගෙන එන ලද්දේ ඒ බිමේ පෙළ ගැසී සිටි ස්ත්‍රී පුරු­ෂ­යන් විසින් අතින් අත වැලි කූඩ එව­මිනි. වෙරළ බිම ළංව පැවති හෙයින් එය පහසු විය.

මාස දෙක තුනක් ගෙවෙ­න්නට පෙර සියලු කට­යුතු නිමා­වට පත් විණි. නව විහා­ර­ස්ථා­නයේ භාර­කා­ර­ත්ව­යට එස­මයේ ඒ පළාතේ වැඩ වාසය කළ බට­පොළ කල්‍යා­ණ­තිස්ස මහා­නා­යක හිමි­යන් පත් කර ගන්නා ලද්දේය. රේන්ද කට­යුතු, ධීවර කට­යුතු හා වෙනත් කර්මාන්ත කට­යු­තු­වල නිරත වී සිටි දායක පිරි­ස­කගේ සහ­භා­ගි­ත්ව­යෙන් ඇර­ඹුණු විහාර කර්මා­න්තය චෛත්‍ය­යක් ගොඩ නැංවී­මෙන්ද සංව­ර්ධ­නය විය. ගල් කන්දේ පන්සල ගල් වළේ පන්සල යනු­වෙන් මුලින් හැඳින්වූ මේ විහා­ර­ස්ථා­නය සුළු කල­ක­දීම ප්‍රබල වූ ධන­වත් දායක සභා­වක් ද පෙරටු කොට ගෙන පාණ­දුරේ නග­රා­ශ්‍රි­තව අංග සම්පූර්ණ විහා­ර­ස්ථා­න­යක් බවට පත් විය. තවත් මාස කීප­යක් ගත වී යද්දී මහා චෛත්‍ය­යක් ද ඉදි කෙරුණි. මහා නායක පද­වි­ය­කින්ද පිදුම් ලබා සිටි බට­පොළ කල්‍යා­ණ­තිස්ස නාහි­මි­ය­න්ගේත් තත් ශිෂ්‍ය වල්පිට සිරි­සු­ම­න­තිස්ස හිමි­පා­ණ­න්ගේත් පුණ්‍ය මහි­මය නිසා එම චෛත්‍යයේ නිධන් කර­වීම උදෙසා කීප පොළ­කින්ම සර්වඥ ධාතුන් වහන්සේ ද ලැබිණි. කන්ද මුදුනේ බැබ­ළෙන බුබු­ලක් වන් චෛත්‍ය රාජ­යාගේ කොතේ රත්ත­රන් ආලේප කිරී­ම­ටද සිදු වුණේ කාගේත් කැමැත්ත හා ශ්‍රද්ධාව අනු­වය. මෙතෙක් කල් ගල් කන්දේ පන්සල-ගල් වළේ පන්සල යන නාම­යන් ගෙන් හැඳි­න්වුණු විහා­ර­ස්ථා­නය “රන්කොත් විහා­රය” නමින් නම් කළ යුතු යැයි යෝජ­නා­වක් නැඟිණි. එම නාමය කාටත් අන්වර්ථ එකක් වූයේ එව­කට පාණ­දුරේ පරණ පාර අයි­නෙන්ම දිස් වූ එම “රන්කොත්” වෙහෙර කාටත් ආශි­ර්වා­ද­යක් වූ හෙයිනි.

පසුව ගාලු­පාර ඉදි කෙරුණේ එම වෙහෙරේ දර්ශ­නය පෙනෙන තෙක් මානයේ නුදු­රිනි. විහා­ර­ස්ථා­නය පිහි­ටු­වී­මට මුල් වූ පර­පුරේ ඇත්තන්ගේ දූ දරුවෝ කිහිප දෙනෙක් මුළු පළා­ත­ටම ගෞර­ව­යක් වන පරි­ද්දෙන් පාණ­දුරේ “රන්කොත් වෙහෙර” දියුණු කළහ. මහා නාග­රා­ජ­යෙකු වූ තම සතුරා සාමූ­හි­කව එක්සත්ව පරා­ජය කළ හෙයින් ජය භූමි­යක් වූ “රන්කොත් වෙහෙර” භූමිය එයින් දශක ගණ­නා­ව­කට පසුව ඇති වූ පාණ­දුරේ මහා ආගම් වාද­යට ද මුල් භූමිය වූයේය. වර්ත­මා­නයේ ද ජෙර­මි­යස් දියෙස් පර­පුර රුද්‍රිගූ පර­පුර ද මූලි­කව රන්කොත් වෙහෙ­රෙන් ලොව­ටම බෞද්ධා­ලෝ­කය පතු­ර­වයි.

පසු කලෙක නිද­හස් ලංකා­වක් බිහි කර­ගැ­නීම උදෙසා ප්‍රමු­ඛව කට­යුතු කළ ජාතික බෞද්ධ නාය­ක­යන් සමඟ උරෙ­නුර ගැටෙ­මින් රන්කොත් වෙහෙ­රට මුල් වූ පාණ­දුරේ ප්‍රභූ ධන­වත් පවුල් කිහි­ප­යක්ම සිය ජාති­ක­ත්ව­යක් ආග­මි­ක­ත්ව­යක් මනාසේ රැක ගන්න­ටද මුල් විය. එහෙ­යින්ම පසු කලෙක ඔවු­න්ගෙන් සෑහෙන පිරි­සක් රටේ පාල­න­යට ද හවුල් වූහ.

එය එසේ නමුදු කිසිම ලෙස­කින් රටේ පාලන භාර­යට පත් නොවෙ­මින් ජන­තා­වගේ ද යහ­පත පිණිස “කොස් ගස බත් ගසක්” කිරීමේ මහා මෙහෙ­වර රට­පුරා ප්‍රච­ලිත කළ ආතර්. වී. දියෙස් වැනි උතුමෝ ස්වාධී­නව සිටි­මින් රට ජාතිය බෞද්ධා­ගම මෙන්ම ජන­තා­වගේ යහ­ප­තම උදෙසා ඇප කැප වී කට­යුතු කළහ. කෙසේ ද යත් ආතර්. වී.දියෙස් මැති­තුමා සිය මෑණි­යන් වූ සෙල­ස්තිනා රුද්‍රිගූ මැති­නිය මෙන්ම පියා­ණන් වූ ජෙර­මි­යස් දියෙස් මහ­තාගේ මත්පැන් රේන්ද­යෙන් ඉපැයූ කෝටි සංඛ්‍යාත ධන සම්භා­රය රටේ පොදු ජන­තාව වෙනු­වෙන් කැප කළහ.

එම කට­යු­තු­ව­ලදී දියෙස් පවු­ලට යාබද ඉඩමේ පිහි­ටි­යාවූ “රන්කොත් විහා­රයේ” දියු­ණු­වට ද දියෙස් පවුලේ පින්ව­තු­න්ගෙන් එදා ඉටු කෙරුණේ මහත් සේව­යකි. එම පර­පු­රෙන් පැවත එන වත්මන් සාමා­ජි­ක­ය­න්ගෙන්ද එම සේවය නොපි­රි­හෙළා ඉටු කෙරෙන බව කිව යුතු­මය. එය අති­ශ­යෝ­ක්ති­යක්ද නොවේ.

Comments