දුප්ප­තුන් ලෙඩ කරන බල­ව­තුන්ගේ ඖෂධ මාෆි­යාව | සිළුමිණ

දුප්ප­තුන් ලෙඩ කරන බල­ව­තුන්ගේ ඖෂධ මාෆි­යාව

 

යුතු බල­පෑම්, ඥාති සංග්‍රහ, බලය අයුතු ලෙස පාවි­ච්චිය, හිත­වත් සමා­ගම් පින­වීම ඇතුළු මෙරට ඖෂධ සැප­යීම් ක්ෂේත්‍රයේ පසු­ගිය වසර කිහි­පය තුළ සිදුවූ වංචා දූෂණ අක්‍ර­මි­කතා නිසා අපේ රජයේ රෝහ­ල්ව­ලට රුපි­යල් කෝටි 1200කට ආසන්න බාල පරණ හා අනු­මත නොකළ බේත් ගෙන්වා ඇතැයි විග­ණ­කා­ධි­පති දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව කළ පරී­ක්ෂ­ණ­ය­කින් හා ජනා­ධි­පති විම­ර්ශන කොමි­ස­මට දුන් තොර­තුරු අනුව අනා­ව­ර­ණය වී තිබේ. මේ බේත් නිසා රෝගීන්ට විවිධ අසා­ත්මි­කතා හා ආබාධ ඇතිවූ බවද වාර්තා වේ.

 

විශේ­ෂ­යෙන් ජනා­ධි­පති විම­ර්ශන කොමි­ස­මට ලැබුණු තොර­තුරු අනුව පසු­ගිය වසර 4 ඇතු­ළත මෙරට ඖෂධ ක්ෂේත්‍රයේ සිදුවූ වංචා අක්‍ර­මි­කතා හා ඖෂධ මගඩි රැසක් ඇති බව අනා­ව­ර­ණය කර­ගෙන ඇතැයි රජයේ වෛද්‍ය නිල­ධා­රින්ගේ සංග­මය පව­සයි. එම කොමි­ස­මට ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ ප්‍රධාන ඖෂ­ධ­වේ­දියා පවසා ඇත්තේ අපේ රටට පසු­ගිය වසර 4 - 5 ඇතු­ළත ගෙන්වා ඇති ඖෂ­ධ­ව­ලින් සිය­යට 80ක් පමණ ලොව කිසිම රට­කින් මිලදී නොගන්නා ආසි­යානු රට­වල් දෙකක් මඟින් නිප­ද­වන බාල ඖෂධ බවයි. තත්ව­යෙන් බාල ඖෂධ තොග වශ­යෙන් මෙර­ටට ගෙන්වී­මට හා මිලදී ගැනී­මට අනු­මැ­තිය ලබා දීම පිළි­බ­ඳව හිටපු සෞඛ්‍ය ඇම­ති­ව­ර­යාට ඖෂධ සංස්ථා බල­ධා­රින්ට ද ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රි­යට දණ්ඩ නීති සංග්‍ර­හය යටතේ හා අල්ලස් පනත යටතේ නඩු පැව­රිය හැකි බවට ජනා­ධි­පති කොමි­සම් නිර්දේශ කර ඇති බවත් රජයේ වෛද්‍ය නිල­ධා­රින්ගේ සංග­මයේ ලේකම් වෛද්‍ය හරිත අලුත්ගේ පව­සයි.

මේ අතර පසු­ගිය වස­ර­ව­ලදි ඖෂධ සැප­යීම් අංශයේ ගබඩා කිරීමේ දුර්වල බව නිසා කෝටි ගණන් වටිනා ඖෂධ ගබ­ඩා­වල අගු­පි­ල්වල ගබඩා කිරී­මෙන් ඒවායේ තත්ත්වය බාල වී ඇත. එමෙන්ම අඩු උෂ්ණ­ත්වය යටතේ තැබිය යුතු ලක්ෂ ගණන් වටිනා ඖෂධ සාමාන්‍ය උෂ්ණ­ත්වයේ තැබීම නිසාද එහි තත්ත්වය හා රෝග සුව කිරීමේ හැකි­යාව අවම වී ඇතැයි 2018 අලුත් විග­ණන වාර්තාවේ පෙන්නුම් කරයි. ඊට අම­ත­රව ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රිය අනු­මත නොකළ හා නිය­මිත පටි­පාටි චක්‍ර­ලේඛ හා ඇමැති මණ්ඩල තීරණ නොස­ලකා යමින් අපේ රජයේ රෝහ­ල්ව­ලට කෝටි ගණන් වටිනා ඖෂධ ඉවක් බවක් නැතිව මිලදී ගෙන ඇති බවද මෙම විග­ණන වාර්තා­වෙන් පෙන්නුම් කරයි.

මීට අම­ත­රව අපේ රටට ඖෂධ සප­යන සමා­ගම් සඳහා පසු­ගිය රජය රුපි­යල් බිලි­යන 20කට අධික මුද­ලක් ගෙවී­මට ඇතැයි එම සමා­ගම් කියයි. එම මුදල ගෙවන තෙක් ඖෂධ සැප­යීම අප­හසු බැවින් තම සමා­ගම් මුල්‍ය අර්බු­ද­ය­කට ලක්ව ඇති බව එම සමා­ගම් ප්‍රධා­නින් රජ­යට දන්වා ඇත.

රේඛීය අමා­ත්‍යාං­ශය හා පළාත් සභා යටතේ ඇති සිය­ලුම රෝහල් හා සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍ර­යට අයත් වෙනත් ආය­ත­න­ය­න්ව­ලින් සැප­යෙන රෝගී සත්කා­රක සේවා සඳහා අවශ්‍ය ඖෂධ, ශල්‍ය ද්‍රව්‍ය, විකි­ර­ණ­ශීලී ද්‍රව්‍ය හා රසා­යන ද්‍රව්‍ය වෛද්‍ය සැප­යීම් ලෙස හඳු­න්වනු ලැබේ.

2011 - 2016 අතර කාල­යේදි මෙවැනි වෛද්‍ය සැප­යීම් වෙනු­වෙන් සෞඛ්‍ය අමා­ත්‍යාං­ශය වැය කර ඇති මුදල රුපි­යල් මිලි­යන 180544කි. මෙම කාලය තුළ ගුණා­ත්මක රෝගි සත්කාර හා රෝග නිවා­රණ සේවා­වක් සැප­යීම සඳහා අවශ්‍ය නිසි ප්‍රමි­ති­යෙන් යුත් වෛද්‍ය සැප­යීම් නිසි ප්‍රමා­ණ්‍යක් නිසි වේලා­වට නිසි පිරි­වැ­යට සපයා තිබුණේ ද යන්න පිළි­බ­ඳව හා ඉදි­රි­යේදි ගත යුතු ක්‍රියා­මාර්ග පිළි­බ­ඳව 2018 වස­රේදි විග­ණ­කා­ධි­පති තුමාගේ විධා­නය යටතේ විශේෂ විග­ණ­න­යක් සිදු කරන ලදි. ඒ අනුව හෙළිවූ කරුණු අපි මෙලෙස ඉදි­රි­පත් කරමු.

ඖෂධ ප්‍රස­ම්පා­ද­නය සඳහා වූ ක්‍රියා­කාරී සැලැස්ම පිළි­බ­ඳව 2012 දෙසැ­ම්බර් 13 දිනැ­තිව ගෙන තිබුණු අංක අමප/12/1602/509/005-11 දරන අමාත්‍ය මණ්ඩල තීර­ණය අනුව, 2011 වර්ෂ­යෙන් පසු වෛද්‍ය සැප­යීම් වට්ටෝරු සමා­ලෝ­චන කමිටු රැස්කි­රීම අනි­වාර්ය විය. නමුත් ඒ කමිටු රැස්කර තිබුණේ නැත. ඒ හේතු­වෙන් 2011 වර්ෂයේ සිට 2016 වර්ෂය දක්වා කාලය තුළදී එම කමිටු නිර්දේ­ශ­ය­කින් ‍තොරව පිරි­වැය ‍රු. මිලි­යන 10,193 ක් වූ වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම 4,619ක් මිලදී ගෙන තිබුණි. ඉන් පිරි­වැය රු. මිලි­යන 168ක් වූ වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම 06ක් තත්ත්ව­යෙන් අස­මත්වී තිබුණු බව නියැදි පරී­ක්ෂා­වේදී අනා­ව­ර­ණය විය. 2017 නොවැ­ම්බර් 01 දින වන විට වෛද්‍ය සැප­යීම් ව‍ට්ටෝරු සමා­ලෝ­චන කමි­ටුවේ අනු­මැ­තිය ලබා නොගෙන මිලදී ගෙන තිබුණු වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම සංඛ්‍යාව 6,416 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබුණි.

අමා­ත්‍යාංශ ලේකම්ගේ අංක 02-133/2013 දරන චක්‍ර­ලේ­ඛයේ 01 ඡේදයේ දැක්වෙන විධි­වි­ධාන ප්‍රකා­රව, ඒ ඒ රෝහ­ල්වල ඖෂධ චිකි­ත්සක කමිටු රැස්වීම් මාසි­කව ක්‍රමා­නු­කූ­ලව පැවැ­ත්විය යුතු වුවද එම රැස්වීම් එලෙස පවත්වා නොති­බුණි.

වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශය විසින් දිව­යින තුළ 2016 වර්ෂය වන­විට වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම 16,638ක් පාරි­භෝ­ජ­නය කර තිබුණු අතර 2017 වර්ෂය වන විට එය අයි­තම 19,844ක් වැනි ඉහළ අග­යක් දක්වා වැඩිවී තිබුණි. ලෝකයේ බොහෝ රට­වල් විසින් පරි­භෝ­ජ­නය කරනු ලබන වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම සංඛ්‍යාව ඉතා අඩු අග­යක් ගන්නා නමුදු ලංකාව තුළ වාර්ෂි­කව මෙය ඉහළ යමින් පවතී. මේ හේතු­වෙන් වෛද්‍ය සැප­යීම් කළ­ම­නා­ක­ර­ණ­යට ඉතා සංකීර්ණ තත්ත්ව­ය­කට පත්වී තිබුණි.

2016 වර්ෂ­යට අදා­ළව රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාව වෙත ඉදි­රි­පත් කර තිබුණු ඇණ­වුම් සංඛ්‍යා­වෙන් සිය­යට 62කට අදාළ වෛද්‍ය සැප­යීම් නිය­මිත කාලය තුළදී ලැබී නොති­බුණි. රෝහ­ල්වල ඖෂධ ඇතුළු වෛද්‍ය සැප­යීම් හිඟ­යක් නිර්මා­ණය වීමට එය හේතු­වක් වී තිබුණු අතර එම හිඟය මඟ­හ­රවා ගැනීම සඳහා දේශීය වෙළ­ඳ­ප­ලින් වෛද්‍ය සැප­යීම් මිලදී ගැනී­මට කට­යුතු කර තිබුණි. 2015 හා 2016 යන වර්ෂ දෙකෙ­හිදී පම­ණක් දේශීය වෙළ­ඳ­ප­ලින් මිල­දී­ගෙන තිබුනු වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල මුළු පිරි­වැය පිළි­වෙ­ළින් රු. මිලි­යන 4,310ක් හා රු. මිලි­යන 4,065ක් වූ අතර එය සමස්ත මිලදී ගැනී­ම්ව­ලින් පිළි­වෙ­ලින් සිය­යට 13.6ක් හා සිය­යට 10.6ක් විය.

ප්‍රස­ම්පා­දන ක්‍රියා­ව­ලියේ ප්‍රමා­දය හේතු­වෙන් නිර්මා­ණය වන වෛද්‍ය සැප­යීම් හිඟය වළක්වා ගැනී­මට දේශීය වෙළ­ඳ­ප­ලින් මිලදී ගැනී­මට සිදු­වී­ම­නිසා 2007 වර්ෂයේ සිට 2016 වර්ෂය දක්වා වූ වර්ෂ 10 ක කාලය තුළදී වැය කිරී­මට සිදුවී තිබුණු අති­රේක පිරි­වැය රු. මිලි­යන 5,166 ක් විය. එසේ මිලදී ගෙන තිබුණු ඇතැම් ඖෂධ වර්ග­වල දේශීය වෙළ­ඳ­පල මිල රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාවේ මිලට වඩා අසා­මාන්‍ය ගුණ­ය­කින් වැඩිවී තිබුණි. රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථා­වෙන් එකක් ශත 64කට මිලදී ගත හැකිව තිබුණු Isoniazid Tab 100mg යන ඖෂ­ධය එකක් රු. 64 බැගින් මිලදී ගෙන තිබීම හා එකක් රු. 1,058කට මිලදී ‍ගත හැකිව තිබුණු Tetracosactrine Inj. 250mg/1ml යන ඖෂ­ධය එකක් රු. 19,000 බැගින් මිලදී ගෙන තිබීම පුදු­මා­කාර නිද­සු­නක් ලෙස දැක්විය හැකිය. ඊට අම­ත­රව 1800 ක බේතක් රුපි­යල් 38000 කට මිලදී ගෙන ඇත.

රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාව සමඟ එළඹ තිබුණු ගිවි­සුම් ප්‍රකා­රව, සැප­යු­ම්ක­රුගේ ප්‍රමා­ද­යක් නිසා දේශීය වෙ‍ෙළ­ඳ­ප­ළින් මිලදී ගැනී­මට සිදුවී නම් වැය ­වන අති­රේක පිරි­වැය අදාළ සැප­යු­ම්ක­රු­ව­න්ගෙන් අය­කර ගැනීම සඳහා සැප­යු­ම්ක­රුගේ කාර්ය­සා­ධන ඇප­කර අව­ලං­ගු­වී­මට හෝ ණය­වර ලිපි, රැඳ­වුම්, මුදල් ගෙවී­මට පෙර අදාළ තොර­තුරු වෛදය සැප­යීම් අංශය විසින් රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාව වෙත අදාළ අව­ස්ථා­වේ­දීම ඉදි­රි­පත් කළ යුතුය. එසේ වුවද අදාළ තොර­තුරු එප­රිදි ඉදි­රි­පත් නොකි­රීම නිසා 2007 වර්ෂයේ සිට 2016 වර්ෂය දක්වා ඉහත සඳ­හන් රු. මිලි­යන 5,166 ක් අය­කර ගැනී­මට නොහැකි වී තිබුණි.

රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාව වෙත ඉදි­රි­පත්ක කළ ඇණ­වු­ම්ව­ලට අදාළ තොග ඇණ­වුම් ක්‍රියා­ව­ලියේ ප්‍රමා­දය හේතු­වෙන් ඇති­වන වෛද්‍ය සැප­යීම් වර්ග­වල හිඟය වළක්වා ගැනීම සඳහා එකම වර්ගයේ වෛද්‍ය සැප­යීම් ආසන්න මාස­ව­ලදී කිහිප වතා­වක් දේශී­යව මිලදී ගෙන තිබුණි. 2014 හා 2015 යන වර්ෂ දෙක තුළදී රු. මිලි­යන 720ක් පිරි­වැය වූ වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම 08ක් ආසන්න මාස­ව­ලදී අවස්ථා 03 සිට 06 දක්වා වූ අවස්ථා ගණ­න­කදී දේශීය වෙළ­ඳ­ප­ලින් මිලදී ගෙන තිබුණු බවත් ඉන් අයි­තම 04කට අදා­ළව රු. මිලි­යන 54ක අති­රේක පිරි­වැ­යක් දැරී­මට සිදුවී තිබුණු බවත් නියැදි විග­ණන පරී­ක්ෂ­ණ­ය­කදී අනා­ව­ර­ණය විය.

වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශ‍යේ තොග හිඟ තත්ත්ව­යන් සහ වෙනත් විවිධ හේතූන් මත 2015 වර්ෂ­යේදී රේඛීය අමා­ත්‍යාං­ශය යටතේ ඇති රජයේ රෝහල් 08ක් හා පළාත් සභා රෝහල් 25ක් ඇතු­ළුව රෝහල් 33ක ප්‍රස­ම්පා­දන කමිටු විසින් පිරි­වැය රු. මිලි­යන 6.92ක් වූ ඇස්ත­මේන්තු නොකළ ඖෂධ ඇතුළු මුළු පිරි­වැය රු. මිලි­යන 157ක් වූ ඖෂධ වර්ග දේශීය වෙ‍ෙළ­ඳ­පළින් මිලදී ගෙන තිබුණි. එසේම 2016 වර්ෂය තුළ­දීද රේඛීය අමා­ත්‍යාං­ශය යටතේ ඇති රජයේ රෝහල් 08ක ප්‍රස­ම්පා­දන කමිටු විසින් පිරි­වැය රු. මිලි­යන 1,047ක් වූ ඖෂධ වර්ග දේශීය වෙ‍ෙළ­ඳ­පළින් මිල­දී­ගෙන තිබුණි.

ආපදා තත්ත්ව­ලට පිට­ර­ටින් තෑගි දුන් කෝටි ගණන් වටිනා ඖෂධ ද නිසි ලෙස ගබඩා ගත කර නොතිබූ බවත් ඒ අනුව රටට රුපි­යල් කෝටි ගණ­නක පාඩු­වක් සිදුවූ බවත් පෙනී ගොස් ඇත. ‍‍

ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ ලියා­ප­දිං­චිය ලබා‍ ­ගෙන නොති­බුණු එනම් තත්ත්වය පිළි­බඳ තහ­වු­රු­වක් නොමැති වෛද්‍ය සැප­යීම් රැසක් දේශීය වෙළ­ඳ­පලේ සැප­යු­ම්ක­රු­ව­න්ගෙන් මිලදී ගෙන තිබුණි. එවැනි මිලදී ගැනීම් ශ්‍රී ලංකා රේගු­වෙන් නිශ්කා­ෂ­නය කර ගැනීම සඳහා නිශ්චිත පද­න­ම­කින් හා ඖෂධ පිළි­බඳ පරී­ක්ෂා­ව­කින් තොරව 2016 වර්ෂය තුළදී වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශය, ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගච සංස්ථාව හා වෙනත් පෞද්ග­ලික ආය­තන වෙනු­වෙන් ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රිය විසින් විරෝ­ධතා නොදැ­ක්වීමේ ලිපි (No Objection Letters - NOL) පිළි­වෙ­ළින් 134ක්, 245ක් හා 261ක් වශ­යෙන් එක­තුව ලිපි 640ක් නිකුත් කර තිබුණි. එසේම 2015 වර්ෂයේ ද එවැනි වි‍රෝධතා නොදැ­ක්වීමේ ලිපි 1,334ක් නිකුත් කර තිබුණු අතර ඉන් ලිපි 108ක් පිරි­වැය රු. මිලි­යන 243ක් වූ ලියා­ප­දිංචි නොකළ වෛද්‍ය සැප­යීම් සඳහා වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශය වෙනු­වෙන් නිකුත් කර තිබුණි. ඒ අනුව තත්ත්වය පිළි­බඳ තහ­වු­රු­වක් නොමැති වෛද්‍ය සැප­යීම් වාර්ෂි­කව රට තුළට එන බව තහ­වුරු වූ අතර එම­ඟින් රෝගීන්ට සිදු­වන හානිය මැනිය නොහැකි විය.

අදාළ සැප­යු­ම්කරු හා එන්නත යන දෙකම ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ ලියා­ප­දිංචි නොවූ දේශීය ‍වෙ‍ෙළඳ­පළේ පෞද්ග­ලික සමා­ග­මක් වෙතින් අංක 2014/MSD/E/R/P/01637 දරන ඇණ­වුම මඟින් 2015 පෙබ­ර­වාරි 19 දින වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශ­යට සපයා ගෙන තිබුණු පිරි­වැය රු. මිලි­යන 4,937ක් වූ නිර්වි­න්ද­නය සඳහා භාවිතා කරන Bupivacine එන්නත් 12,500 ක තොගය ශ්‍රී ලංකා රේගු­වෙන් නිද­හස් කර ගැනීම සඳහා 2015 පෙබ­ර­වාරි 09 දින ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ අධ්‍යක්ෂ විසින් විරෝ­ධතා නොදැ­ක්වීමේ ලිපි­යක් නිකුත් කර තිබුණි. අදාළ එන්නත තත්ත්ව­යෙන් අස­ම­ත්වීම හේතු­වෙන් වෛද්‍ය සැප­යීම් අධ්‍ය­ක්ෂගේ 2017 පෙබ­ර­වාරි 23 දිනැති අංක P-07/12/2017 දරන චක්‍ර­ලේ­ඛ­යට අනුව මුළු තොග­යම භාවි­ත­යෙන් ඉවත් කර තිබුණි.

රාජ්‍ය ඖෂධ නීති­ගත සංස්ථාව මඟින් හා දේශීය වෙ‍ෙළ­ඳ­පළින් මිලදී ගනු ලබන සිය­ලුම වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල නියැ­දි­යක තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරී­මට ක්‍රම­වේ­ද­යක් හඳුන්වා දී නොති­බුණු අතර ඒ සඳහා ප්‍රමා­ණ­වත් රසා­ය­නා­ගාර පහ­සු­කම් හෝ කාර්ය මණ්ඩ­ල­යක් ද නොවීය. තත්ත්වය පරීක්ෂා කිරී­ම­කින් තොරව රෝහල් වෙත නිකුත් කර තිබුණු වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල තත්ත්වය පිළි­බ­ඳව පසු­කා­ලී­නව ගැටලු උද්ගත වී තිබුණු අව­ස්ථා­ව­ලදී පම­ණක් ඒවා තත්ත්ව පරී­ක්ෂණ රසා­ය­නා­ගා­රය වෙත යවා තිබුණි. මේ හේතු­වෙන් 2011 වර්ෂයේ සිට 2016 දෙසැ­ම්බර් 31 දින වන විට මුළු පිරි­වැය රු. මිලි­යන 3,374ක් වූ ඖෂධ තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වී ඇති බව පසු­කා­ලී­නව අනා­ව­ර­ණය වී තිබුණි.

2015 හා 2016 වර්ෂ­ව­ලදී ස්ථිර ලෙසම තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වී භාවි­ත­යෙන් ඉවත් කළ වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල පිරි­වැය පිළි­වෙ­ළින් රු. මිලි­යන 234ක් හා රු. මිලි­යන 602ක් වූ අතර 2015 වර්ෂ­යට සාපේ­ක්ෂව 2016 වර්ෂ­යේදී එම වටි­නා­කම සිය­යට 158 කින් ඉහළ ගොස් තිබුණි.

වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශය විසින් රාජ්‍ය ඖෂධ සංස්ථා­වෙන් ඇණ­වුම් කරන ඖෂධ ලැබීම ප්‍රමාද වන විට දේශීය වෙ‍ෙළ­ඳ­පළින් හදිසි මිලදී ගැනීම් සිදු කරන අතර එසේ ලබා­ගත් රු. මිලි­යන 50.73ක් පිරි­වැය වූ ඖෂධ වර්ග 04ක් 2016 වර්ෂ­යේදී තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වී තිබුණු බව නිරී­ක්ෂ­ණය විය.

තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් ඖෂධ සැප­යීම අවම කිරීම සඳහා එවැනි සැප­යු­ම්ක­රු­වන් අසාධු ලේඛ­න­ගත කිරී­මට හා ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ නැවත ලියා­ප­දිං­චිය ලබා­දී­මේදී (Renewal) දැඩි නීති රීති පැන­වී­මට කට­යුතු කළ යුතු වුවත්, එසේ නොකර නැවත නැවත එම සැප­යු­ම්ක­රු­ව­න්ටම එකම ඖෂ­ධය සඳහා ඇණ­වුම් ප්‍රදා­නය කර තිබුණු බව 2014, 2015 හා 2016 යන වර්ෂ 3 හි තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් ඖෂධ පිළි­බඳ පරී­ක්ෂා­වේදී නිරී­ක්ෂ­ණය විය.

ඇතැම් වර්ෂ­ව­ලදී එකම සැප­යු­ම්කරු වෙද්‍යෙ සැප­යීම් අංශ­යට සප­යන ලද වෛද්‍ය සැප­යී­ම්ව­ලින් බොහො­ම­යක් තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් බව පසුව අනා­ව­ර­ණය වී තිබි­යදී ආසන්න වර්ෂ­ව­ලදී නැවත නැව­තත් එම සැප­යු­ම්කරු වෙතම ඇණ­වුම් ප්‍රදා­නය කර තිබුණි.

2015 හා 2016 වර්ෂ­ව­ලදී තත්ත්ව­යෙන් අස­මත්ව භාවි­ත­යෙන් ඉවත් කරන ලෙසට රෝහ­ල්ව­ලට අදාළ නියෝග ලැබෙන අවස්ථා වන විටත් රෝගීන් වෙත නිකුත් කර තිබුණු වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල පිරි­වැය පිළි­වෙ­ළින් රු.මිලි­යන 164ක් හා පිරි­වැය රු. මිලි­යන 525ක් විය. එම වටි­නා­කම්, තත්ත්ව­යෙන් අස­මත්ව භාවි­ත­යෙන් ඉව­ත්කළ (withdraw) වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල මුළු පිරි­වැ­යෙන් පිළි­වෙ­ලින් සිය­යට 70ක් හා සිය­යට 87ක් විය. තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල ප්‍රමා­ණ­යෙන් සිය­යට 32ත් සිය­යට 100ත් අතර පරා­ස­යක ප්‍රමා­ණ­යක් රෝගීන් භාවිතා කර අව­සන් කර තිබුණු අතර ඉහත සඳ­හන් කරන ලද රෝගීන් වෙත නිකුත් කර අව­සන්ව තිබුණු පිරි­වැය රු. මිලි­යන 525ක් වූ තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යී­ම්ව­ලින් රු.මිලි­යන 377ක් පිරි­වැය වූ වෛද්‍ය සැප­යීම් වර්ග 19ක් සිය­යට 90කට වැඩි ප්‍රමා­ණ­ය­කින් රෝගීන්ට නිකුත් කර අව­සන්ව තිබුණි. ඒ තුළ ප්‍රති­ජී­වක ඖෂධ (Antibiotics), දිය­වැ­ඩි­යාව සඳහා ලබා­දෙන ඖෂධ, අප­ස්මාර, පැපොල රෝග සඳහා භිවාත කරන ඖෂධ, ගර්භිණී මවු­ව­රුන්ට ලබා­දෙන ඖෂධ හා බැන්ඩේජ් වර්ග විය.

ගර්භිණී අව­දි­යට මාස 03කට පෙර සිට හා ගර්භිනී අව­දියේ පළමු මාස 03 කාලය තුළදී ගර්භිණී මවු­ව­රුන්ට ලබා දෙන හා ඉප­දී­මට සිටින දරු­වාගේ ස්නායු පද්ධ­තිය සම්බන්ධ රෝගා­බා­ධ­ව­ලට ගොදු­රු­වීමේ අව­දා­නම අවම කෙරෙන, රාජ්‍ය ඖෂධ නිෂ්පා­දන සංස්ථ­වෙන් (SPMC) 2013, 2014 හා 2015 යන වර්ෂ සඳහා සපයා ගෙන තිබුණු පිරි­වැය රු. මිලි­යන 196 ක් වූ Folic Acid Tablets BP 1mg යන ඖෂ­ධයේ මුළු තොගය පෙති මිලි­යන 552.452ක් තත්ත්ව­යෙන් අස­ම­ත්වීම හේතු­වෙන් 2016 අ‍ගෝස්තු 09 දින භාවි­ත­යෙන් ඉවත් කිරීමේ නියෝ­ගය නිකුත් කර තිබුණි. ඒ වන විට, පිරි­වැය රු.මිලි­යන 184.4ක් වූ ඖෂධ පෙති මිලි­යන 539.2ක් හෙවත් රෝහ­ල්ව­ලින් නිකුත් තිබුණු පෙති ප්‍රමා­ණ­යෙන් සිය­යට 98ක් රෝගින්ට නිකුත් කර අව­සන්වී තිබුණි.

ඖෂධ සංස්ථාව මඟින් සප­යා­ගනු ලබන වෛද්‍ය සැප­යීම් බහා­ලු­ම්වල රාජ්‍ය ලාංඡ­නය මුද්‍ර­ණය කර තිබිය යුතු වුවත් රාජ්‍ය ලාංඡ­නය මුද්‍ර­ණය කර නොති­බුණු රු.මිලි­යන 97.6ක පිරි­වැ­යක් සහිත වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම 04ක් ගබ­ඩා­වල තිබුණු බව නියැදි පරී­ක්ෂා­ව­කදී තහ­වුරු විය.

වෛද්‍ය සැප­යීම් අශය සතු ගබ­ඩා­වල හා දිගන වරා­පි­ටියේ ගබ­ඩා­වල නිය­මිත උෂ්ණ­ත්ව­යන් පව­ත්වා­ගෙන ගොස් නොති­බුණු අතර සෙල්සි­යස් අංශක 25ට අඩු උෂ්ණ­ත්ව­යක තැබිය යුතු බවට ඇසු­රු­ම්වල බාහි­රින් සට­හන් කර තිබුණු පිරි­වැය රු.මිලි­යන 170ක් වූ ඖෂධ අයි­තම 26ක් සෙල්සි­යස් අංශක 29.6ත් 32.7ත් අතර උෂ්ණ­ත්ව­යක දින 730 ත් හෙවත් වර්ෂ 02 කට වඩා වැඩි කාල­යක ගබඩා කර තිබුණු බව 2017 මාර්තු 03 දින සිදු කළ භෞතික පරී­ක්ෂ­ණ­ය­කදී අනා­ව­ර­ණය විය. එසේ ගබඩා කර තිබුණු ඖෂධ අතර ඇස් වැනි සියුම් ඉන්ද්‍රි­යන්ට යොදන ඖෂ­ධද, වකු­ගඩු රෝග, සිසේ­රි­යන් සැත්කම් සඳහා අවශ්‍ය වන්නාවූ ඖෂධ ද පැවති බවත් මෙම විග­ණක පරී­ක්ෂ­ණ­යේදි හෙළි­විය.

PRONTO පරි­ග­ණක පද්ධ­තිය මඟින් ලබා ගත් තොර­තුරු අනුව, 2015 වර්ෂයේ සිට 2017 වර්ෂයේ සැප්තැ­ම්බර් දක්වා කාලය තුළදී වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශ‍යේ හා අමා­ත්‍යාං­ශය යටතේ ඇති රෝහල් හා ප්‍රාදේ­ශීය වෛද්‍ය සැප­යීම් මධ්‍ය­ස්ථා­න­වල පැවති කල් ඉකුත් වූ වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල මුළු පැරි­වැය රු.මිලි­යන 1,122 ක් වූ බවද නිරී­ක්ෂ­ණය විය. වෛද්‍ය සැප­යු­ම්වල තත්ත්වය පිළි­බඳ සිදු­ක­රන පරී­ක්ෂණ ප්‍රමා­ද­වීම, වෛද්‍ය සැප­යුම් කල්ඉ­කු­ත්වී­මට ආස­න්නව තිබි­යදී මිලදී ගැනීම, භාවි­තය අඩු­වීම හා වෛද්‍ය­ව­රුන්ගේ ස්ථාන මාරු­වීම යන හේතු මත වෛද්‍ය සැප­යුම් කල්ඉ­කුත්වී තිබුණු බව මෙහිදී පැහැ­දිලි විය.

මේ ගැට­ලු­ව­ලට විස­ඳුම් ලෙස විග­ණ­කා­ධි­පති දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව සුදුසු නිර්දේශ රැසක් ඉදි­රි­පත් කර ඇත. වෛද්‍ය සැප­යීම් වට්ටෝරු සමා­ලෝ­චන කමිටු නිර්දේ­ශ­ය­කින් තොරව කිසිම වෛද්‍ය සැප­යු­මක් මිලදී නොගත යුතු බවත්, එම කමි­ටුව නිය­මිත කාල­යට රැස් කළ යුතු බවත් නිසි ඖෂධ කළ­ම­නා­ක­ර­ණය හා ඖෂධ භාවි­තය ප්‍රව­ර්ධ­නය සඳහා ඖෂධ චිකි­ත්සක කමිටු රැස්වීම් මාසික ක්‍රමා­නු­කූ­ලව පැවැ­ත්විය යුතු බව නිර්දේශ කෙරේ. වෛද්‍ය සැප­යීම් අංශය තුළ ස්වාධීන පිරි­වි­තර පාලන ඒක­ක­යක් ස්ථාපිත කිරී­මට කට­යුතු කළ යුතු බවද නිර්දේශ කර ඇත.

අමාත්‍ය මණ්ඩ­ලය විසින් ගෙන තිබුණු තීර­ණය පරිදි කට­යුතු නොකි­රීම හේතු­වෙන්, ජීවා­නු­හ­රිත ශල්‍ය රබර් අත්වැ­සුම් වැඩි මිල­කට මිලදී ගැනී­මට සිදු­වීම පිළි­බ­ඳව විධි­මත් පරී­ක්ෂ­ණ­යක් සිදු­කර, සිදුවී ඇති පාඩුව වග­කිව යුතු නිල­ධා­රී­න්ගෙන් අය­කර ගත යුතු බවත් ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ ලියා­ප­දිං­චිය ලබා ගෙන නොති­බුණු වෛද්‍ය සැප­යීම් මිලදී ගැනීම් හැකි උප­රි­ම­යෙන් සීමා කළ යුතු බව නිර්දේශ කෙරේ. තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් ඖෂධ රට තුළට පැමි­ණීම වැළැ­ක්වී­මට හා එයින් රෝගීන්ට සිදු­වන හානිය වැළැ­ක්වි­මට විරෝ­ධතා නොදැ­ක්වීමේ ලිපි නිකුත් කිරීම පිළි­බ­ඳව නැවත සලකා බැලී­මට හා ඉතා­මත් සුවි­ශේෂී අව­ස්ථා­ව­ලදී පම­ණක් ස්වාධීන අප­ක්ෂ­පාතී කමි­ටු­වක අනු­මැ­ති­ය­කින් පම­ණක් විරෝ­ධතා නොදැ­ක්වීමේ ලිපි නිකුත් කිරී­මට අව­ධා­නය යොමු කළ යුතු බව විග­ණ­කා­ධි­පති පරී­ක්ෂ­ණ­යෙන් පෙන්වා දී ඇත.

තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යුම්, සැප­යීම අවම කිරීම සඳහා එවැනි සැප­යු­ම්ක­රු­වන් අසාධු ලේඛ­න­ගත කිරී­මට හා ජාතික ඖෂධ නියා­මන අධි­කා­රියේ නැවත ලියා­ප­දිං­චිය ලබා­දී­මේදී (Renewal) දැඩි නීති රීති පැන­වී­මට කට­යුතු කළ යුතු බවද තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යුම් සප­යන සැප­යු­ම්ක­රු­වන් වෙත නැවත නැව­තත් ඇණ­වුම් ප්‍රදා­නය කර තිබිම පිළි­බ­ඳව විධි­මත් පරී­ක්ෂ­ණ­යක් සිදු කළ යුතු බව නිර්දේශ කර තිබේ.

තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යු­ම්වල පිරි­වැය හා පිරි­වැ­යෙන් සිය­යට 25ක පරි­පා­ලන විය­දම් සැප­යු­ම්ක­රු­ව­න්ගෙන් අය­කර ගැනී­මට අමාත්‍ය මණ්ඩ­ලය ගෙන තිබුණු තීර­ණය නිසි පරිදි ක්‍රියාත්ම කළ යුතු බව නිර්දේශ කෙරේ.

තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් ඖෂධ භාවි­ත­යෙන් ඉවත් කිරීම දක්වා වූ ක්‍රියා­දා­මය PRONTO පරි­ග­ණක පද්ධ­තිය හරහා සිදු කළ යුතු බවද සිය­ලුම වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල සුදුසු පරිදි රාජ්‍ය ලාංඡ­නය මුද්‍ර­ණ­ය­ක­රවා ගැනී­මට කට­යුතු කළ යුතු බව මේ මඟින් පැහැ­දි­ලිව දක්වා ඇත.

ප්‍රමා­ණ­වත් ඉඩ­කඩ සහිත නිසි ප්‍රමි­ති­යෙන් යුක්ත ගබඩා පද්ධ­ති­යක් පවත්වා ගැනී­ම­ටත්, ඖෂ­ධ­වල ගුණා­ත්මය ආරක්ෂා කිරී­මට වාතා­ශ්‍රය හා ආලෝ­කය ලැබෙන පරිදි ඖෂධ ගබඩා නිය­මිත උෂ්ණ­ත්ව­යෙන් පවත්වා ගැනී­ම­ටත්, තොග­වල ආර­ක්ෂාව පිළි­බ­ඳව ප්‍රමා­ණ­වත් අව­ධා­න­යක් යොමු කිරී­ම­ටත් කට­යුතු කළ යුතු බව නිර්දේශ කෙරේ.

මෙම පරී­ක්ෂ­ණයේ මූලික නිග­මන රැසක් ද විග­ණ­කා­ධි­පති වාර්තාව මඟින් ඉදි­රි­පත් කර ඇත.

ඒ අනුව නිල­ධා­රීන් විසින් සිතා­මතා හෝ නොසැ­ල­කි­ලි­මත්ව හෝ කාර්ය­ක්ෂ­ම­තා­ව­ය­කින් යුතුව ප්‍රස­ම්පා­දන ක්‍රියා­ප­ටි­පා­ටිය අනු­ග­ම­නය නොකි­රීම හේතු­වෙන් සහ බොහෝ වෛද්‍ය සැප­යීම් අයි­තම සඳහා ආර­ක්ෂිත තොග­යන් පවත්වා නොගැ­නීම හේතු­වෙන් වෛද්‍ය සැප­යී­ම්වල නිර­න්තර හිඟ­යක් නිර්මා­ණ­ය වී තිබුණු බවත්, එම හිඟය මඟ­හ­රවා ගැනීම සඳහා අධික මිල ගණන් මත වෛද්‍ය සැප­යීම් හදිසි මිලදී ගැනී­ම්ව­ලට භාජ­නය කර තිබුණු බවත් නිග­ම­නය කර තිබේ. ඒ හේතු­වෙන් රු. මිලි­යන 5,166ක අති­රේක පිරි­වැ­යක් 2007 වර්ෂයේ සිට 2016 වර්ෂය දක්වා වූ වර්ෂ 10 තුළදී රජ­යට දැරී­මට සිදුවී තිබුණු බවත්, ඒ සඳහා අදාළ නිල­ධා­රීන් වග­කිව යුතු බවත් මෙම වාර්තා­වෙන් නිග­ම­නය විය.

2011 වර්ෂයේ සිට 2016 වර්ෂය දක්වා වූ වර්ෂ 06 තුළදී සප­යා­ගෙන තිබුණු වෛද්‍ය සැප­යු­ම්ව­ලින් ‍‍කොටසක් තත්ත්ව­යෙන් අස­ම­ත්වීම හේතු­වෙන් හා එම ප්‍රමා­ණය සැප­යු­ම්ක­රු­ව­න්ගෙන් අය­කර ගැනී­මට කට­යුතු නොකි­රීම හේතු­වෙන් රජ­යට දැරී­මට සිදුවූ පාඩුව රු.මිලි­යන 3374ක් පමණ වන බවත්, අදාළ නිල­ධා­රීන් ඊට වග­කිව යුතු බවත් විග­ණ­කා­ධි­පති දෙපා­ර්ත­මේ­න්තුව නිග­ම­නය කරනු ලැබේ.

පසු­ගිය වර්ෂ 03 ක කාලය තුළදී නිසි තොග කළ­ම­නා­ක­ර­ණ­යක් නොකි­රීම හේතු­වෙන් වෛද්‍ය සැප­යුම් කල් ඉකු­ත්වී­මෙන් රජ­යට සිදු වූ පාඩුව රු.මිලි­යන 1,122ක් වන බව ද තීර­ණ­ය­කර ඇත.

නිසි තත්ත්ව පරී­ක්ෂා­ව­කින් තොරව රෝගින්ට ඖෂධ ඇතුළු වෛද්‍ය සැප­යුම් නිකුත් කර තිබුණු බවත්, 2016 වර්ෂය තුළදී පම­ණක් තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් වෛද්‍ය සැප­යුම් රු.මිලි­යන 602කින් සිය­යට 87ක් හෙවත් රු.මිලි­යන 525ක වෛද්‍ය සැප­යුම් රෝගීන් විසින් පාරි­භෝ­ජ­නය කර අව­සන් වූ පසු ඒවා තත්ත්ව­යෙන් අස­මත් බව සොයා ගෙන තිබුණු බවත්, නිසි තත්ත්ව පරී­ක්ෂා­ව­කින් යුතු වෛද්‍ය සැප­යුම් රෝගීන්ට නිකුත් කිරී­මට ආය­ත­නය අපො­හො­සත් වී ඇති බවත් මේ අධ්‍ය­යනයෙන් නිග­ම­නය කරනු ලැබේ.

වග­කිව යුතු නිල­ධා­රීන් විසින් වෛද්‍ය සැප­යුම් අංශයේ මූලික අර­මුණු ආර්ථි­කව, ඵල­දා­යීව හා කාර්ය­ක්ෂ­මව ඉටු­කර ගැනීමේ කර්තව්‍ය සඳහා සැල­සුම් පිළි­යෙල කිරීම, ක්‍රියා­ත්මක කිරීම හා පසු­වි­ප­රම් කිරීම මෙන්ම අර­මු­දල් උප­යෝ­ජ­නය කිරීම ප්‍රමා­ණ­වත් ලෙස සිදු­කර නොති­බුණු බව පැහැ­දි­ලිව පෙන්නුම් කර තිබේ.

රටේ දේශ­පා­ල­න­ඥ­යන්ට ඔවුන් පත්ක­රන නිල­ධා­රින්ට ඕනෑ විධි­යට හිත­ව­තුන්ට මුදල් යන විදි­යට කරන මේ ඖෂධ ජාවා­රම් යළි මේ ර‍ෙට් නොකි­රී­මට අපි සියලු දෙනා අත්වැල් බැඳ ගත යුතු වෙමු. පසු­ගි­ය­කා­ලයේ මෙරට තිබූ ඖෂධ බල අධි­කා­රිය හා වංචා දූෂණ නිසා අස­රණ බවට පත්වී ඇත්තේ රෝගී ජන­තා­වයි.

කෝටි 1100 කට අධික මුද­ලක් වටිනා බාල කල් ඉකුත් වූ ඖෂධ අපට පෙවූ මේ හිතක් පපු­වක් නැති දේශ­පා­ල­න­ඥ­යන්ට, බල­ධා­රීන්ට හා නිල­ධා­රින්ට විරු­ද්ධව නීති­මය කට­යුතු කිරී­මද අත්‍ය­වශ්‍ය බව රටේ ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජා­වගේ ඒක­ම­තික තීර­ණය බවද කිව යුතුය.

Comments